Mała Encyklopedia Drewna

Mała Encyklopedia Drewna

Dąb

Dąb funkcjonuje w naszym kręgu kulturowym jako symbol długowieczności. Nic w tym dziwnego – pod względem trwałości, sprężystości i wytrzymałości, drewno to nie ma sobie w naszej strefie klimatycznej równych. Długoletni szacunek, jakim cieszy się dąb, wynika z jego przydatnych w budownictwie cech – już od czasów średniowiecza stanowi on popularny materiał w architekturze i wnętrzarce. Drewno dębowe jest stosunkowo ciężkie, twarde i odporne na ścieranie. Pomimo tego, cechuje je łatwość obróbki. Widać na nim wyraźnie słoje, zaś naturalna faktura jest dość szorstka. Barwa drewna waha się od jasnego do ciemnego, czerwonawego brązu (z czasem ciemnieje pod wpływem wody i powietrza). Dębinę trudno się poleruje, ale – dzięki dużej zawartości garbników – łatwo barwi i klei. Drewno dobrze reaguje na lakierowanie i woskowanie, ale ze względu na sporą porowatość niechętnie przyjmuje politurę. Wadą dębu są jednak jego tendencje do paczenia się i pękania podczas wysokich mrozów, co stawia pod znakiem zapytania zasadność wykorzystania go na oknach i drzwiach zewnętrznych.

Jesion

Spowinowacenie z drzewem oliwkowym sugeruje południowe korzenie jednego z najpowszechniej występujących w Polsce gatunków – jesionu (Fraxinus excelsior). Jego drewno jest nieregularnie wybarwione, jednak z czasem ciemnieje i pojawiają się na nim żółtawe, czerwono-białe lub jasnobrązowe słoiste wzory, czasem upodabniające jesion do jego śródziemnomorskiego kuzyna. Struktura przekroju przypomina dąb – jest on porowaty, posiada mocno zaznaczone pierścienie wzrostu, promienie pozostają lecz promienie pozostają ledwo widoczne. Jesion posiada doskonałe właściwości mechaniczne, dlatego bardzo chętnie wykorzystuje się go do budowy sprzętu sportowego, a także podłóg, drzwi, mebli i schodów. Stanowi bardzo dobry materiał konstrukcyjny średnich wymagań, szczególnie do zabudowy wnętrz. Obróbka jesionu (ręczna i narzędziowa) nie przysparza większych problemów. Sklejanie – jak wyżej. Zginanie na parze – z łatwością. Jeśli jednak drewno to wystawimy na zmienne warunki atmosferyczne (spore wahania temperatury i poziomu wilgotności), możemy się spodziewać szybkiego poniszczenia się materiału. Wyjątek stanowi jesion wędzony, którego twardość i odporność na wilgoć wzrasta aż o 40%.

Bambus
Coraz większą popularność w naszym kraju zdobywają gatunki egzotyczne, najczęściej sprowadzane z wilgotnych rejonów Azji. Ich czołowy reprezentant – bambus – utożsamiany jest (nie bez powodu) w tamtejszych kręgach kulturowych z symbolem życia, długowiecznością i szczęściem. Uprzedzając pytania – tak, bambus jest drewnem. I to najbardziej wytrzymałym na kuli ziemskiej. Aby nie być gołosłownym: twardość drewna mierzymy w mega paskalach (MPa). Średnia wartość dla dębu wynosi 36 MPa. Najbardziej miękkie rodzaje desek bambusowych (bambus sklejany wertykalnie) liczą sobie już 38 MPa, sklejany horyzontalnie – 49 MPa, skręcany – 109 MPa. Ponieważ roślina ta występuje głównie w klimatach wilgotnych, wyrabia sobie naturalną odporność na działanie wody. Ze względu na swoją niezwykłą wytrzymałość i twardość, drewno bambusowe znajduje zastosowanie na podłogach pomieszczeń szczególnie wyczulonych na eksploatację – kuchni, łazienek oraz wszędzie tam, gdzie panuje intensywny ruch.

Teak
Drewno tekowe (teak, teczyna) sprowadza się z południowej i południowo-wschodniej Azji. Co ciekawe, roślina znajduje się pod ochroną. Od razu jednak uspokajamy: można cieszyć się wnętrzem zaaranżowanym tym pięknym gatunkiem i nie wylądować w więzieniu – teak używany do produkcji podłóg pochodzi ze specjalnych plantacji, gdzie jest uprawiany zgodnie z prawem. I choć odmiana plantacyjna różni się jakościowo w porównaniu do tej rosnącej dziko, drzewo tekowe stanowi dziś najważniejszy gatunek użytkowy w Azji południowej. Posiada ono piękną, bogatą barwę, z czasem przechodzi od złocistych po ciemnobrązowe odcienie oraz posiada intensywny, przyjemny zapach. Ze względu na wysoką zawartość substancji oleistych, kauczuku i kwasu krzemowego, teak posiada szereg użytecznych cech: nie nasiąka wodą, jest odporny na butwienie i ścieranie, nie przyjmuje zanieczyszczeń, w warunkach domowych nie kurczy się ani nie pęcznieje. Gatunek nie należy do miękkich – średnia twardość drewna wynosi 46 MPa – chociaż obrabia się go dość łatwo (wydaje wówczas przyjemny, skórzany zapach). Drewno tekowe niełatwo się klei i dość trudno lakieruje. Nie trzeba go jednak specjalnie konserwować – wystarczy zabezpieczyć je ciepłym olejem lnianym.

Merbau
W wielu krajach europejskich (m.in. w Polsce, Niemczech, Francji czy Hiszpanii) mianem merbau określa się drewno pochodzące z dwóch, spokrewnionych ze sobą gatunków rosnących w lasach tropikalnych Azji i wysp Oceanu Spokojnego – Intsia bijunga Kuntze i Intsia palembanica Miq. Merbau stanowi jedno z najchętniej wykorzystywanych drzew egzotycznych w Europie i Ameryce. Drewno to charakteryzuje się ziemistym aromatem oraz intrygującą, zmienną kolorystyką. Można spotkać się z odcieniami żółci, oranżów, czerwieni i brązów, prawdziwą gratkę stanowią jednak ciemnobrązowe deski inkrustowane drobnymi pasemkami naturalnego, złotawego pyłu. Do przewag merbau nad gatunkami europejskimi należy zaliczyć jego twardość (około 30% większa, niż w przypadku dębu), wyjątkową stabilność wymiarową oraz naturalną odporność na ścieranie i rozwój grzybów. Eleganckie zabarwienie oraz bardzo dobre właściwości mechaniczne predysponują merbau do tworzenia ekskluzywnych parkietów dla pomieszczeń reprezentacyjnych.
Palisander
Palisander jest gatunkiem niezwykle wyrazistym. Występujące m.in. w Azji Południowej, Indiach Wschodnich, Afryce i Ameryce Łacińskiej drzewo zaskakuje ilością wzorów i kolorów, jednak najbardziej słynie z charakterystycznego, brunatno-fioletowego odcienia o oleistym usłojeniu. Ten szlachetny gatunek jest bardzo trudny w obróbce, cechuje się jednak przy tym wysoką odpornością na działanie czynników biotycznych i abiotycznych. Jak wiele innych gatunków egzotycznych, ciężkie i dostojne drewno palisandrowe może się poszczycić bardzo dobrymi parametrami wytrzymałościowymi wynikającymi z jego twardości. Jeśli poszukujemy czegoś, co uczyni nasze wnętrza wyjątkowo eleganckimi, palisander będzie strzałem w dziesiątkę.